علوم زيستي ورزشي _ بهار 1395 دورة8، شمارة 1، ص : 35 – 49 تاريخ دريافت : 25 / 02 / 92 تاريخ پذيرش : 22 / 06 / 93

مقايسة اثر حاد انقباض هاي ارادي در شدت ها و زمان هاي متفاوت بر توان
انفجاري، سرعت و چابكي در بازيكنان فوتبال

صادق جعفري مقدم1– محسن امينايي2 – حميد معرفتي3

1.كارشناس ارشد فيزيولوژي ورزش دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات كرمان، كرمان، ايران
2و3. استاديار دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه باهنر كرمان، كرمان، ايران

چكيده
هدف اين تحقيق، مقايسة اثر حاد انقباض هاي ارادي (PAP) در شدت ها و زمان هاي متفاوت بر توان انفجاري، سـرعت وچابكي در بازيكنان فوتبال است. به اين منظور 13 نفر با ميانگين سـني 63/0±7/17 سـال، وزن 9/6±9/57 كيلـوگرم وقد 4/5±9/167سانتي متر به عنوان نمونة در دسترس انتخاب شدند. براي هر يك از متغيرهاي تـوان انفجـ اري، سـرعت وچابكي طي هفت جلسه به صورت تصادفي پروتكل هاي گرم كردن بدون بار، اجراي نيم اسكات 45 درصد، 65 درصـد، 85 درصد 1RMپس از 4 دقيقه و اجراي نيم اسكات 45 درصد، 65 درصد، 85 درصـد 1RM پـس از 15 دقيقـه برگـزار وآزمون هاي دوي سرعت 35 متر، پرش عمودي سارجنت و چابكي ايلي نويز گرفته شد. داده ها با اسـتفاده از آزمـون آنـاليزواريانس با اندازهگيري هاي مكرر (ANOVA) تجزيه وتحليل شدند. نتايج نشان داد در اثر حاد تقويت پس از فعاليـت بـا05/0≤P بين توان انفجاري بازيكنان با شدت هاي متفاوت بعد از 4 دقيقه اختلاف معناداري وجود نـدارد، امـا پـس از 15 دقيقه در شدت هاي 65 و 85 درصد اختلاف معناداري در توان انفجاري نسبت به پروتكل گرم كردن مشاهده شـد . بـينسرعت بازيكنان در تقويت پس از فعاليت بعد از 4 دقيقه در شدت 65 درصد و بعد از 15 دقيقه در شدت هـاي 65 و 85 درصد تفاوت معناداري نسبت به پروتكل گرم كردن ديده شد. بين چابكي بازيكنان در تقويت پـس از فعاليـت بعـد از 4 دقيقه در شدتهاي 65 و 85 درصد و بعد از 15 دقيقه در شدت 65 درصد اختلاف معناداري بين شـدت هـا ديـده شـد.
به طور كلي زمان در اثر حاد تقويت پس از فعاليت (انقباض هاي ارادي) به خصوص پس از 15 دقيقـه، نقـش مـؤثرتري دربهبود فعاليت هاي تواني و سرعتي ورزشكاران در شدت هاي متوسط و بيشينه و چابكي با شدت متوسط دارد.

واژه هاي كليدي
انقباض هاي ارادي، توان انفجاري، تقويت پس از فعاليت، چابكي، سرعت.
مقدمه
ورزشكاران رقابتي همواره درصدد يافتن راهي براي بهبود عملكرد ورزشي خود بوده اند. روش ها و شيوه هايتمريني در درازمدت موجب ايجاد تغييرات و سازگاريهاي فيزيولوژيكي در سلولها و بافت ها مي شوند، اما اخيراً تأثيرات حاد و آني شيوه هاي تمريني جديد مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است (20،6).
در اين بين تأثيرات حاد روش هاي نوين استفاده از تمرينات قدرتي و انقباضات ارادي بر برخي فاكتورهاي آمادگي جسماني اهميت خاصي دارند. توان انفجاري و سرعت همراه با توانايي چابكي بالا عوامل كليدي در فعاليت هاي ورزشي محسوب ميشوند و نسبت به ديگر فاكتورهاي آمادگي جسماني تأثيرات بيشتري در جهت بهبود عملكرد ورزشكاران سرعتي و تواني دارند (9). ازاين رو محققان مطالعات خود را بر اين حوزه متمركز كردهاند تا از طريق آن بتوانند عملكرد انفجاري و سرعت را پيش از تمرين و مسابقه بهبود بخشند.
يكي از روش هاي نوين تمرينيPAP است؛ نوعي روش گرم كردن كه به دنبال حركات قدرتي سنگين و متوسط عملكرد فرد در فعاليت هاي انفجاري پس از آن افزايش مي يابد (14). به عبارت ديگر، PAP همان افزايش حاد در سرعت، توسعة نيرو يا توانايي توليد نيرو در اثر انقباضهاي ارادي داوطلبانة پيشين (تمرينات مقاومتي با شدت هاي مختلف) است (17).
به طور كلي PAP طبق نظرية H- Reflex2 موجب تغييراتي در بهبود عملكرد عصبي – عضلاني مي شود كه يك رفلكس الكتريكي در همان مسير رفلكس كشش نخاعي است كه در نهايت موجب افزايش بهرهوري و سرعت تكانههاي عصبي مي شود. در نتيجة يك انقباض بهينه ، فسفوريلاسيون زنجيرة سبك تنظيمي پروتئين انقباضي RLC حساس تر مي شود كه آزادسازي بيشتر كلسيم از شبكة ساركوپلاسم را در پي دارد كه حاصل آن تقويت و كشش بيشتر عضله است (22). از ديگر تأثيرات احتمالي ميتوان به تغييرات زاوية پنيشن (با ظاهري شبيه پر) اشاره كرد؛ زاويهاي كه بين جهت نيرو و فاسيكولها ايجاد شده و در زواياي كمتر توالي ساركومرها موجب افزايش سرعت ميشود (2).
اما مسئله، روش بهره گيري بهينه از اين پديده است، زيرا روش ها و راهبرد هاي مختلفي براي استخراج PAP وجود دارد و هيچ روش شناخته شدة مهم و ارجحي وجود ندارد.
ابهام ها ممكن است ناشي از تعدد عوامل اثرگذار بر اين پديده باشد. در اين زمينه هامادا و همكاران
(2004) بيان كردند كه اثرPAP به شدت، روش به كارگيري، نوع انقباض ارادي، ويژگي هاي عضلاني و تفاوت هاي فردي بستگي دارد (18).
نتايج مطالعات انجامگرفته متناقضاند، به گونه اي كه برخي محققان شدت هاي سنگين را پيشنهاد ميكنند و عده اي اين شدت ها را موجب عملكرد منفي ميدانند. مانند پژوهش چيو و همكاران (2003) كه تأثيرات نيرومندسازي در دقيقة 5 موجب بهبود عملكرد شد و در دقيقة 5/18 پس از يك پروتكل باردهي سنگين، عملكرد نزديك به سطوح استراحت و گروه كنترل بود (12). در مقابل بيم و همكاران (2004) تغييري در اوج نيرو پس از انقباض ايزومتريك MVC 10 ثانيهاي مشاهده نكردند و پس از يك دوره ريكاوري 5 تا 15دقيقه اي حداكثر نيرو را با كاهش 7 تا 9 درصد گزارش كردند (10). هج و همكاران (2011) با هدف ارزيابي اثر حاد اجراي نيم اسكات سنگين بر عملكرد پرش عمودي نشان دادند كه ميزان پرش عمودي آزمودني ها بهطور معناداري كاهش يافته است (17).
شدت و زمان استراحت نقش اساسي در بروز حداكثري اين پديده دارد، زيرا با افزايش شدت بار، خستگي هم زياد ميشود (17). شدت مي تواند درصدي از 1RM1 يا وزن بدن باشد.
در طراحي تمرينات در نظر گرفتن حجم و اندازة شدت، ميزان خستگي و مدت زمان ريكاوري از عوامل اثرگذارند، به همين دليل رسيدن به نُرم و هنجار مناسب كه مورد استفادة همگان باشد و با خستگي همراه نباشد، اهميت خاصي دارد. ازاينرو اين فرضيات مطرح مي شوند كه آيا اثر حاد تقويت پس از فعاليت با شدتهاي متفاوت بر عملكرد توان انفجاري، سرعت و چابكي ورزشكاران تغييراتي ايجاد مي كند؟ و در صورت تغيير تا چه زماني از فعاليت باقي ميماند؟

روش تحقيق
اين پژوهش، نيمه تجربي و از نوع كاربردي است، به همين منظور 13 نفر از بازيكنان فوتبال مرد باشگاه هاي شهرستان بم با ميانگين سني 63/0±7/17 سال، سابقة تمرين 71/0±7/3 سال، وزن 9/6±9/57 كيلوگرم، قد 4/5±9/167 سانتي متر و شاخص تودة بدني 3/2± 5/20 كيلوگرم بر متر مربع به عنوان آزمودني در دسترس تا انتهاي تحقيق همراهي و همكاري كردند. همة آزمودني ها ابتدا فرم

.1 One Repetition Maximum(1RM)
رضايت نامة شركت در تحقيق و پرسشنامة سلامت روان و پزشكي را تكميل كردند.
شيوة اجرا: در اين پژوهش آزمودنيها به طور كاملاً تصادفي با فاصلة دست كم 48 ساعت بينپروتكلها طي هفت جلسه در معرض هفت پروتكل مستقل براي هر يك از متغيرهاي توان انفجاري و سرعت و چابكي قرار گرفتند. بدين ترتيب كه ابتدا با ده دقيقه گرم كردن همراه با دوي نرم و حركات اختصاصي و كششي كار خود را شروع كردند و آمادة اجراي حركت نيم اسكات و بعد از آن آزمون هاي ميداني دوي سرعت 35 متر، آزمون چابكي ايلي نويز و پرش عمودي سارجنت شدند.
براي به حداقل رساندن كوفتگي عضلاني و اثر يادگيري، 13 آزمودني به سه گروه تقسيم شدند و از هر گروه به طور تصادفي در هر جلسه فقط يك پروتكل تحقيقاتي و يك آزمون متفاوت با بقية گروه ها گرفته شد. همچنين مدت زمان هر جلسه براي هر گروه و آزمودني با توجه به نوع پروتكل تحقيقاتي بين 25 تا 40 دقيقه با گرم كردن و انجام آزمون در نظر گرفته شد.
جلسة اول پس از گرم كردن استاندارد بدون انجام حركت نيماسكات ركوردهاي آزمون هر متغير ثبت شد. در جلسات بعد اسكاتي كه آزمودني ها انجام ميدادند، بر پاية پروتكل تحقيقي رحمان رحيمي (2007)، شامل 2 ست با 4 تكرار با 1 دقيقه استراحت بين آنها بود (8). سپس براساس اهداف تحقيق كه مبتني بر مقايسة شدت ها در زمان هاي متفاوت 4 و 15 دقيقه بود، آزمودنيها با شدت هاي 45، 65 و 85 درصد تكرار بيشينه و 4 دقيقه ريكاوري غيرفعال طي 3 جلسه و بعد از آن همين شدت ها پس از اجراي نيم اسكات و 15 دقيقه ريكاوري فعال طي سه جلسة ديگر از طريق آزمونها ارزيابي شدند.
براي بررسي ميزان تأثيرات ناشي از انقباض هاي ارادي حاصل از اسكات در موقعيت هاي متفاوت، از آزمون پرش عمودي سارجنت، براي سنجش توان انفجاري از آزمون دوي سرعت 35 متر و براي ارزيابي تغييرات جابهجايي و بررسي عملكرد چابكي بازيكنان از آزمون چابكي ايلي نويز استفاده شد. هر كدام از اين آزمون ها در 7 جلسه و در مجموع طي 21 جلسه برگزار شد.
آزمودني ها
قدرت بيشينه: بهدليل اينكه آزمودنيها سابقة كار با وزنه نداشتند، دو هفته پيش از شروع فرايند اجراي پروتكلها، طي چند جلسه با حركت نيماسكات و كار با وزنه آشنا شدند. در نهايت حداكثر قدرت بيشينة اندام هاي تحتاني آزمودني ها پس از اجراي حركت نيماسكات (با زاوية 90 درجه در زانوها انجام گرفت)، با روش برآوردي از طريق اجراي حركت نيماسكات و معادلة برزيكي (1993)، يك تكراربيشينه (1RM) آزمودني ها به دست آمد (11). ديل لژر و همكاران نشان دادند اين فرمول همبستگي بالايي (97/0=r) با حركت اسكات واقعي دارد (13).
[(0278/0× تعداد تكرار خستگي)-0278/1] / وزنة جابه جاشده (كيلوگرم) = يك تكرار بيشينه آزمون توان انفجاري، دوي سرعت و چابكي
عملكرد سرعت آزمودني ها با آزمون ميداني دوي سرعت 35 متر ارزيابي شد. توان انفجاري با پرش عمودي سارجنت از طريق صفحة مدرج نصب شده به ديوار به دست آمد كه با نهايت دقت پس از 3 بار پرش بهترين ركورد ثبت شد. هر دو آزمون از روايي و اعتبار بسيار خوبي برخوردار بودند (7).
چابكي آزمودني ها با آزمون ميداني ايلي نويز پس از طي كردن مسير زيگزاگ و عبور از موانع برگزار شد. حيدري مقدم (1392)، و دونالد و كيركندال (2002) ميزان عملكرد چابكي بازيكنان فوتبال را با اين آزمون سنجيدند (3،15). با توجه به روايي حدود 92/0 و پايايي 46/0 كه براي اين آزمون گزارش شده است، يكي از آزمونهاي معتبر در زمينة چابكي، آزمون ايلينويز است (7).
روش آماري
براي تجزيهوتحليل دادهها، تعيين ميانگين، انحراف معيار و استاندارد از آمار توصيفي استفاده شد.
در بخش آمار استنباطي براي بررسي طبيعي بودن توزيع داده ها از آزمون كولموگروف- اسميرنوفو براي تجزيه وتحليل واريانس داده ها از آزمون آنوا با اندازهگيري تكراري (Repeated measures anova) همراه با آزمون تعقيبي بن فروني استفاده شد. سطح معناداري آزمون هاي آماري 05/0≤P در نظر گرفته شد؛ براي محاسبات آماري از نرمافزار SPSS نسخة 18 استفاده شد.
يافته ها
در آمار توصيفي داده ها نتايج نشان داد كه در آزمون، عملكرد سرعت بيشترين تغييرات ايجاد شده در ميانگين و انحراف استاندارد پروتكل ها نسبت به پروتكل گرم كردن مربوط به اجراي نيم اسكات با شدت 85 درصد بيشينه بعد از 15 دقيقه ريكاوري فعال با 23/0±33/5 ثانيه و اجراي نيم اسكات با شدت 65 درصد بيشينه بعد از 15 دقيقه ريكاوري فعال با 25/0±34/5 است.
در آزمون چابكي بيشترين تغييرات نسبت به پروتكل گرم كردن مربوط به پروتكلهاي اجراينيم اسكات با شدت 85 درصد بعد از 4 دقيقه ريكاوري غيرفعال 68/0± 08/16سانتي متر و اجراينيم اسكات با شدت 65 درصد بيشينه بعد از 15 دقيقه ريكاوري فعال 61/0±11/16 است.
در عملكرد توان انفجاري بيشترين تغييرات نسبت به پروتكل گرم كردن مربوط به پروتكل هاي اجراي نيم اسكات با شدت 85 درصد بيشينه بعد از 15 دقيقه ريكاوري فعال برابر با 72/6±23/48 سانتي متر، و اجراي نيماسكات با شدت 65 درصد بيشينه بعد از 15 دقيقه ريكاوري فعال برابر با 17/6± 96/47 سانتي متر است (جدول 1).
جدول 1. مشخصات توصيفي (ميانگين و انحراف استاندارد) آزمون سرعت، چابكي و پرش عمودي به تفكيك پروتكل ها

پروتكل

متغير

سرعت
)
ثانيه
(

SD±M

چابكي
)
ثانيه
(

SD±M
پرش

عمودي
)
سانتي

متر
(

SD±M

پروتكل

متغير

سرعت

)

ثانيه

(

SD±M



قیمت: تومان

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید


دیدگاهتان را بنویسید