علوم زيستي ورزشي _ تابستان 1394 دورة7، شمارة2 ، ص : 347 – 361 تاريخ دريافت: 12 / 08 / 92 تاريخ پذيرش : 28 / 11 / 92

تأثيرات وابسته به زمان تمرين تناوبي شديد بر پويايي جذب اكسيژن
مردان جوان

عباس صارمي1- نادر شوندي 2 – ايمان خاكرو آبكنار 3
1و2.دانشيار فيزيولوژي ورزش، دانشكدة علوم انساني، گروه تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه اراك، اراك، ايران، 3.كارشناس ارشد فيزيولوژي ورزش، دانشكدة علوم انساني، گروه تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه
اراك، اراك، ايران

چكيده
هدف تحقيق حاضر، تعيين تأثيرات وابسته به زمان تمرين تناوبي شديد بر پويايي اكسيژن مردان جوان بود. 40 دانشجوي فعال به صورت تصادفي در چهار گروه قرار گرفتند: يك جلسه تمرين تناوبي شديد، دو جلسه تمرين تناوبي شديد، چهار جلسه تمرين تناوبي شديد و كنترل. گروههاي تمرين و كنترل در يك تست فزاينده روي چرخ كارسنج ش ركت كردند. پس از دو روز از اجراي پيش آزمون گروههاي تمريني، 1، 2 و 4 جلسه تمرين تناوبي انجام دادند. دو روز بعد از اتمام برنامة تمريني، پس آزمون از گروههاي تحقيق گرفته شد. شاخص هاي پويايي اكسيژن به وسيلة دستگاه گاز آنالايزر به روش نفس به نفس حين پيشآزمون و پسآزمون اندازهگيري شد. نتايج نشان داد كه يك جلسه تمرين تناوبي تأثيري بر شاخصهاي پويايي اكسيژن ندارد (05/0P>). دو جلسه تمري ن تناوبي موجب بهبود برخي شاخص هاي پويايي اكسيژن از جمله Vo2max، كسر اكسيژن و ثابت زماني دوم شد (05/0<P)، اما بر ثابت زماني اول تأثيري نداشت (05/0P>). به علاوه، چهار جلسه تمرين تناوبي با بهبود تمام شاخصهاي پويايي اكسيژن يعني Vo2max، كسر اكسيژن، ثابت زماني اول و دوم همراه بود (05/0<P). ظاهراً چهار جلسه تمرين تناوبي شديد حداقل زمان لازم براي بهبود شاخصهاي پويايي اكسيژن است و از لحاظ كاربردي مربيان مي توانند اين نوع تمرينات را براي بهبود سريع تر عملكرد هوازي و بي هوازي در برنامة تمريني قرار دهند.

واژه هاي كليدي
آمادگي هوازي، پويايي جذب اكسيژن، تمرين تناوبي شديد.
مقدمه
آمادگي جسماني يكي از عوامل مهم براي زندگي سالم است كه ميتواند پيشگوي مناسبي از وضعيت سلامت افراد در آينده باشد (1). آمادگي جسماني شامل عوامل استقامت قلبي – تنفسي، انعطافپذيـري، قـدرت عضلانـي، تركيب بـدن و همـاهنگـي عصبـي – عضلانـي است (6). در ايـن ميان آمادگـي قلبي – تنفسي يك جزء پايه و ضروري به حساب ميآيد. اندازه گيري حداكثر اكسيژن مصرفي (VO2max) يك روش سادة تعيين آمادگي هوازي است (12). حداكثر اكسيژن مصرفي همچنين از اركان مهم موفقيت در ورزشهاي استقامتي است (4). از آنجا كه VO2max اطلاعات دقيق و جزئي از آزمون هوازي ارائه نميكند، براي دقت عمل بيشتر پاسخ پويايي جذب اكسيژن پيشنهاد ميشود.
تغييرات در 2VO هنگام حركت از استراحت به ورزش به عنـوان پويايـي جذب اكسيژن تعري ف ميشود (5). پاسخهاي پويايي اكسيژن به ورزش اطلاعاتي جامع در زمينة پاسخهاي قلبي – تنفسي در پي تغيير موقعيت متابوليكي را فراهم ميكند (17). پويايي جذب اكسيژن زمان مورد نياز سازگاري با تغييرات بار متابوليكي را ميسنجد. پويايي اكسيژن را مي توان از طريق ارزيابي نفس به نفس 2VO اندازهگيري كرد و در مقابل سيستمهاي سنتي، ميانگين2VO پايه و جزئيات ضروري را گزارش ميكند. پاسخهاي پويايي اكسيژن در زمينة كميت و كيفيت شدت ورزش متفاوت است و به وسيلة سه فاز در نمودار تعريف مي شوند (15).
در فاز اول هنگامي كه تغييري ناگهاني در شدت طي آزمونهاي ورزشي تحميل شود، 2VO همزمان با تغييرات متابوليكي افزايش نمييابد (17)، زيرا در شروع ورزش اكسيژن ريوي نميتواند جذب اكسيژن عضله را منعكس كند، چراكه پاسخ 2VO ريوي به مقدار ورود خون به شبكة مويرگي و جذب اكسيژن بستگي دارد. در پي آن با افزايش ناگهاني همراه است كه اغلب در نتيجة افزايش بازگشت وريدي از طريق پمپ عضله و افزايش برونده بطن راست و افزايش جريان خون ريوي است (18). در فاز دوم پويايي اكسيژن پاسخ ثابت زماني دوم كه زمان رسيدن به 63 درصد است به وسيلة افزايش نمايي در 2vo بعد از فاز اول نمايان ميشود كه اين افزايش بهعلت افزايش بازگشت وريدي از عضله در حال فعاليت و جريان خون ريوي است. سپس هنگامي كه 2vo به حالت يكنواخت مي رسد، پاسخ پويايي اكسيژن وارد فاز سوم ميشود (15).
از سويي، تمرينات تناوبي با شدت بالا(HIIT) نوعي تمرين است كه ميتواند توسط ورزشكاراننخبه و حتي افراد تمرين نكرده به كار گرفته شود (5،4). HIIT شامل تمرين با شدت بالا و همراه با فاصلة زماني بين مراحـل ورزش است. يكي از مزايـاي HIIT آن است كه ضمن صرفه جويي در وقت نتايج سودمندي را ارائه ميكند (21). نتايج نشان ميدهد كه تمرينات با شدت بالا در يك دورة زماني كوتاه محركي قوي براي افزايش آنزيمهاي متابوليكي ميتوكندري، ظرفيت بافري عضله، ميزان اكسيداسيون چربي كل بدن و ظرفيت هوازي است (3). همچنين مقايسة تمرينات استقامتي كم شدت و HIIT، سازگاريهاي مشابهي را در پتانسيل اكسيداتيو و پويايي اكسيژن نشان داد (20). به علاوه، براساس شواهد تمرينات HIIT احتمالاً موجب بهبود پويايي جذب اكسيژن و متابوليسم هوازي ميشود (8 ،5). به طوري كه تمرينات HIIT در يك دورة زماني كوتاه با افزايش آنزيمهاي اكسيداتيو عضلات
(سيترات سنتتاز و پيروات دهيدروژناز) همراه است (2). تعيين اثر تمرين HIIT بر پويايي جذب اكسيژن در معدود مطالعاتي بررسي شده است كه نتـايج نشان مي دهـد در مدت زمان كوتاه، ورزش بسيـار شديـد موجب بهبـود متـابوليسم هـوازي مي شود (24 ،10). براي مثال سامانتا و همكاران (2003) در تحقيق دوساله اي روي كودكان دريافتند تمرين HIIT به بهبود ثابت زماني اول (1Ƭ)، ثابت زماني دوم (2vo2max ،(Ƭ و كسر اكسيژن منجر ميشود و تفاوت جنسيتي معناداري بين پاسخ دختران و پسران وجود داشت (20). همچنين كريستين و همكاران (2005) نشان دادند متعاقب شش جلسه تمرين تناوبي شديد vo2max، كسر اكسيژن، ثابت زماني اول و دوم به طور معناداري بهبود مي يابد (15). روي هم رفته، با وجود اهميت تمرينات تناوبي شديد در آمادهسازي ورزشكاران، پاسخ پويايي اكسيژن به اين تمرينات روشن نيست.
آگاهي از روند زماني سازگاريهاي اوليه به تمرين ممكن است درك بهتري از رابطة بين پاسخهاي بيوشيميايي و فيزيولوژيكي به تمرين ورزشي ارائه كند كه احتمالاً در برنامه نويسي ورزشي مؤثر خواهد بود. براساس دانش ما تايم كورس (روند زماني) تغييرات پويايي اكسيژن در پاسخ به تمرينات تناوبي شديد مشخص نيست. پويايي جذب اكسيژن به عنوان روش ارزيابي غيرتهاجمي به وسيلة اندازه گيري عوامل ثابت زماني اول و دوم و كسر اكسيژن ميتواند نشانگر كاربردي براي مشاهدة بهبود اجراي هوازي و بي هوازي باشد و همين طور اطلاعات خوبي به متخصصان علم تمريني كه در حيطة تمرينات HIIT و سازگاري هاي حاصل از آن تحقيق مي كنند، مي دهد. از اين رو، هدف پژوهش حاضر تعيين تأثيراتوابسته به زمان پاسخ پويايي جذب اكسيژن به تمرينات تناوبي شديد (HIIT) در مردان بود.

روش شناسي آزمودنيها
پژوهش حاضر از نوع نيمهتجربي با طرح پيشآزمون – پس آزمون است و آزمودنيهاي تحقيق از بين دانشجويان تربيت بدني دانشگاه اراك انتخاب شدند. آزمودني ها پس از آگاهي از ماهيت تحقيق رضايت خود را براي شركت در تحقيق اعلام كردند. همة آزمودنيها سالم و از نظر بدني فعال بودند و تحت درمان دارويي يا رژيم غذايي خاصي قرار نداشتند. روش نمونه گيري از نوع در دسترس بود كه براساس پيشينة مطالعات، 40 نفر انتخاب شدند. اطلاعات توصيفي مربوط به سن، قد، وزن و نماية تودة بدني آزمودنيهاي هر دو گروه در جدول 1 آورده شده است.
طرح تحقيق
مراحل تحقيق شامل 1. دو جلسه آشناسازي براي كار با چرخ كارسنج، 2. آزمون گيريهاي اوليه، 3. يك، دو و چهار جلسه تمرين تناوبي شديد و 4. اجراي پس آزمون بود.

آزمون

پيش

آشنايي

1
،
2

و
4

تمرين

جلسه
شديد

تناوبي

آز

پس
مون

فزاينده

تست

انجام

آناليز

و
كي
نتي
ك

o
2

فزاينده

تست

انجام

آناليز

و
كي
نتي
ك

o
2

آزمون

پيش

آشنايي

1

،

2



قیمت: تومان

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید


دیدگاهتان را بنویسید