علوم زيستي ورزشي _ پاييز 1394 دورة7، شمارة3 ، ص : 391 – 405 تاريخ دريافت :13 / 09 / 92 تاريخ پذيرش : 27 / 12 / 92

مقايسة پاسخ هاي هورموني به دو نوع تمرين مقاومتي با و بدون
محدوديت جريان خون

سيدعليرضا حسيني كاخك1- پروين ضماند2- اميرحسين حقيقي3 – ميترا خادم الشريعه4
1.دانشيار، دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه حكيم سبزواري، سبزوار، ايران، 2.كارشناس ارشد تربيت بدني، دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه حكيم سبزواري، سبزوار، ايران،3. دانشيار، دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه حكيم سبزواري، سبزوار، ايران، 4. دانشجوي دكتري فيزيولوژي ورزش، دانشگاه
رازي كرمانشاه، كرمانشاه،ايران

چكيده
هدف از تحقيق حاضر، مقايسة پاسخهاي هورموني به دو نوع تمرين مقاومتي با و بدون محدوديت جريان خـون بـود. بـه اين منظور چهارده دانشجوي دختر در يك طرح تحقيق متقاطع شركت كردند. آزمودنيها در سه هفتة متوالي و بـه طـورتصادفي، در سه حالت كنترل، تمرين مقاومتي سنتي و تمرين مقاومتي همراه با محدوديت جريان خون شـركت كردنـد.
تمرين شامل سه حركت باز شدن زانو، پرس پا و هاك پا در چهار ست بود. نمونههاي خوني قبل، بلافاصله و نيم سـاعتپس از تمرين گرفته شد. براي تحليل دادهها از آنـاليز واريـانس بـا انـدازهگيـري مكـرر اسـتفاده شـد. سـطح معنـاداري 05/0 P< در نظر گرفته شد. نتايج نشان داد هر دو نوع تمرين موجب افزايش معنـا دار لاكتـات بلافاصـله پـس از ورزششد؛ اما در مقادير تستوسترون، هورمون رشد، كورتيزول و انسولين تفاوت معناداري بـين گـروههـا وجـود نداشـت. ايـنمطالعه تا حدودي از سودمندي و اثربخشي تمرينات مقاومتي همراه با انسداد جريان خون حمايت ميكند.

واژه هاي كليدي
تمرين مقاومتي سنتي، پاسخ هورموني، دختران، محدوديت جريان خون.
مقدمه
تحقيقات نشان ميدهند پاسخهاي هورموني متعددي در اثر تمرينات مقاومتي رخ ميدهد كه نتيجة آن افزايش ظرفيت، كارايي و اندازة سلولهاي عضلاني است. بخشي از آثار تمرينات مقاومتي از طريق تغيير سطوح هورمونها انجام ميگيرد. بهطوريكه تحقيقات حاكي از افزايش هورمونهاي آنابوليك مانند هورمون رشد (GH)(6،42) و تستوسترون (6) در پاسخ به تمرينات مقاومتي است.
بهطور كلي عقيده بر آن است كه تمرينات مقاومتي با شدت زياد (تمرينات قدرتي سنتي يا TST) [با شدت 80 – 70 درصد يك تكرار بيشينه (1RM)] به منظور هايپرتروفي و افزايش قدرت عضله مورد نياز است و تمرين با شدت كم، تنش كافي به منظور افزايش قدرت و حجم عضلاني را نخواهد داشت (1،25) همچنين گزارش شده است برخي هورمونهاي آنابوليك (مانند GH) فقط به تمرينات مقاومتي سنگين و با شدت زياد پاسخ ميدهند (17). از سويي تمرينات قدرتي با شدت زياد احتمال آسيبديدگي را افزايش ميدهند (21) و اجراي اين تمرينات سنگين براي گروههاي خاصي از افراد مثل زنان، بيماران و سالمندان مناسب نيست و توصيه نمي شود و به طور معمول تمايلي نيز براي اجراي آنها در اين قبيل افراد وجود ندارد (13). ازاين رو ابداع روشهاي ايمن و مؤثر براي حفظ و توسعة قدرت عضلاني براي دامنة گستردهاي از مردم كه تحمل شدتهاي بالاي تمريني را ندارند همواره مورد نظر محققان بوده است (26،38). بر اين اساس محققان، نوعي از تمرينات به عنوان تمرينات مقاومتي همراه با محدوديت جريان خون ((STR را پيشنهاد دادهاند (11). در اين روش تمريني جريان خون ورودي به عضلة فعال در حين تمرين از طريق بستن يك كاف يا كش (تورنيكت) لاستيكي انعطافپذير به دور قسمت پروگزيمال بازو يا ران، محدود يا متوقف ميشود (30). شدت اين تمرينات بهطور معمول بين 20 تا 30 درصد يك تكرار بيشينه (تقريباً معادل شدت فعاليت روزانة افراد) در نظر گرفته ميشود، بنابراين براي افرادي با ويژگيهاي جسماني متفاوت قابل تحمل است (9،16،20). برخي مطالعات حاكي از آن است كه STR همان فوايد TSTو حتي بيشتر را دارد (31،32).
در مطالعة تاكارادا و همكاران (2000) نشان داده شد كه يك جلسه تمرين STR در مردان غلظت نوراپينفرين و لاكتات را به طور معناداري در مقايسه با گروه TST افزايش داد. همچنين غلظت GH در گروه با انسداد به 290 برابر غلظت زمان استراحت رسيد (36). در مطالعة تاكانو و همكاران (2005) روي مردان غلظت GH، نورآدرنالين و لاكتات گروهSTR نسبت به گروه TST افزايش داشت (35).
در تحقيقي ديگر نشان داده شد كه هم تمرينات TST و هم STR لاكتات را به طور معناداري در مردان افزايش مي دهند، اما GH فقط در تمرينات STR افزايش مييابد. به علاوه در تستوسترون و كورتيزول بين دو گروه تفاوتي وجود نداشت (29). در نهايت نتيجة مطالعة فوجيتا و همكاران (2007) روي مردان جوان نشان داد كه سطح لاكتات خون، GH و كورتيزول پس از تمرين در گروه با انسداد بيشتر از تمرين بدون انسداد بود (7).
بنابراين همانگونه كه مشاهده ميشود اولاً به نظر نميرسد تا كنون تحقيقي در زمينة مقايسة پاسخهاي هورموني به اين دو نوع تمرين در زنان انجام گرفته باشد، ثانياً نتايج تحقيقات در اين زمينه تا حدودي متناقض و متفاوت است و نياز به تحقيقات كامل تري در اين زمينه احساس ميشود. ازاين رو تحقيق حاضر با هدف مقايسة پاسخهاي هورموني به دو نوع تمرين مقاومتي سنتي و تمرين مقاومتي با محدوديت جريان خون طراحي و اجرا شد.

روش تحقيق
طرح تحقيق بهصورت متقاطع تصادفي بود. آزمودنيهاي تحقيق عبارت بودند از دانشجويان دختر دانشگاه حكيم سبزواري (مشخصات دموگرافي آزمودنيها در جدول 1 آورده شده است). از بين آنها با توجه به اعلام فراخوان و به صورت داوطلبانه چهارده نفر انتخاب شدند. تمام آزمودنيها پيش از ورود به تحقيق توسط پزشك معاي نه شدند. مصرف داروي خاص، سلامت عمومي، سلامت قلبي و عروقي، فشار خون و هر گونه بيماري كه در نتايج تأثيرگذار باشد، ارزيابي شد و مجوز شركت آزمودنيها در تحقيق توسط پزشك صادر شد. سپس رضايت نامة كتبي مبني بر شركت داوطلبانه و آگاهانه در جلسة تمرين از آزمودنيها اخذ شد.
جلسات آشناسازي
ابتدا آزمودنيها در سه جلسه تمرين آشنايي با تمرين وزنه قرار گرفتند. در اين جلسات نحوة اجراي صحيح حركات، تنفس صحيح و ملاحظات ويژه آموزش داده شد و توسط آزمودنيها تمرين شد. در آخرين جلسة تمريني آشنايي، حداكثر تكرار بيشينة (1RM) هر يك از حركات به روش آزمون و خطا اندازه گيري و ثبت شد (7، 3). پس از اطمينان از رفع كوفتگي تأخيري و حذف آثار آخرين جلسة تمريني (سه روز بعد)، جلسة تمرين اصلي ا نجام گرفت.
نمونهگيري خوني
آزمودنيها ساعت هفت صبح در محل دانشكدة تربيت بدني حاضر شدند و صبحانهاي يكسان صرف كردند. دو ساعت بعد (ساعت نه صبح) اولين نمونة خون از تمام آزمودنيها گرفته شد. به اين ترتيب كه پنج سيسي خون از وريد دست راست آزمودنيها گرفته شد. دو سيسي براي اندازهگيري شاخصهاي خونشناسي و CBC بلافاصله به آزمايشگاه منتقل شد. سه سيسي باقيمانده با سرعت 3500 دور در دقيقه سانتريفيوژ شد و سرم حاصل به يخچال 20 – درجة سانتيگراد (35،36) براي اجراي آزمايش هاي بعدي منتقل شد. همچنين از تمام آزمودنيها در فاز قاعدگي يكساني خون گيري بهعمل آمد.
اندازهگيري تغييرات حجم پلاسما
درصد تغيير حجم پلاسمايي پس از فعاليت ورزشي از طريق معادلة »ديل- كاستيل« محاسبه شد (41). براي اين كار مقدار هماتوكريت پيش و پس از فعاليت ورزشي در معادلة زير قرار داده شد و سپس درصد تغييرات به دست آمده روي همة دادهها اعمال شد.
77942770893

%PV   HbHb12  100100 HctHct121100%
تمرين اصلي
پس از خونگيري، آزمودنيها به طور تصادفي و متقاطع به سه گروه تقسيم شدند. گروه كنترل در دانشكده به فعاليتهاي روزمره (مانند مطالعه) پرداختند، دو گروه ديگر به شرح زير به تمرين پرداختند.
برنامة تمريني
برنامة تمرين در هر جلسه شامل 10 دقيقه گرم كردن عمومي، برنامة تمرين اصلي و 10 دقيقه سرد كردن بود. برنامة تمرين اصلي شامل سه حركت براي اندام تحتاني شامل حركت باز شدن زانو، پرس پا و هاك پا در چهار ست بود. در گروه تمرين قدرتي همراه با محدوديت جريان خون (STR)، پيش از شروع تمرين اصلي قسمت پروگزيمال هر دو ران با تورنيكت لاستيكي بسته شد و تمرين با شدت 1RMدرصد30-20 تا حد خستگي (واماندگي)انجام گرفت (36،38). در گروه تمرين مقاومتي سنتي
(TST) همين حركات با شدت 1RMدرصد80-70 بدون بستن تورنيكت و تا حد خستگي انجام گرفت. استراحت بين ستها يك تا 5/1 دقيقه و بين ايستگاه ها سه تا چهار دقيقه بود (3،5). در گروه STR بين حركات تورنيكت باز ميشد تا جريان خون دوباره و براي مدت كوتاهي برقرار شود و قبل از حركت بعدي بسته ميشد.
پس از اتمام تمرين، مجدداً از تمام آزمودنيها (شامل گروه كنترل و گروههاي تمريني)، بلافاصله و نيم ساعت بعد خونگيري انجام گرفت. يك هفته بعد دقيقاً مشابه با مراحل قبلي، آزمودنيها در محل دانشكده و سالن بدنسازي حاضر شدند و همين اقدامات دقيقاً و در الگوي زماني مشابه روي آنها انجام گرفت، با اين تفاوت كه جاي گروهها عوض شد. دوباره و يك هفته بعد نيز همين اقدامات براي سومين بار انجام گرفت. به اين ترتيب تمام آزمودني ها به طور تصادفي در يكي از گروههاي سهگانه قرار گرفتند.
اولتراسونوگرافي
به منظور اطمينان از ميزان اعمال كشش به تورنيكت و محدوديت جريان خون، از سونوگرافي استفاده شد. به اين ترتيب كه تورنيكت به دور ران چند نفر از آزمودنيها بسته شد و جريان خون شريان توسط سونوگرافي اندازهگيري شد. با چند بار آزمون و خطا طول مناسب تورنيكت و ميزان مناسب كشش با توجه به حجم ران به دست آمد. تورنيكت به گونهاي بسته ميشد كه جريان خون شريان راني به طور كامل قطع ميشد.
اندازه گيري هورمونها GH به روش الايزا، كيت شركت Diagnostics Biochem (كانادا) با درجة حساسيت 02/0 نانو گرم در ميليليتر اندازه گيري شد. غلظت انسولين سرم به روش الايزا، كيت شركت Mercodia (سوئد)، با درجة حساسيت 1 ميكرو واحد در ليتر و ضريب تغييرات درون گروهي 3/3 درصد اندازهگيري شد. كورتيزول: به روش الايزا، كيت شركت Diagnostics Biochem (كانادا) با درجة حساسيت 4/0 ميكروگرم در ميليليتر اندازهگيري شد. تستوسترون به روش الايزا، كيت شركت Diagnostics Biochem (كانادا) با درجة حساسيت 022/0 نانوگرم در ميليليتر و ضريب تغييرات درونگروهي 3/4 درصد، اندازهگيري شد. لاكتات با روش BiovisionCalorimetric، كيت شركت CA (آمريكا) با درجة حساسيت 02/0 ميلي مول در ليتر و ضريب تغييرات درون گروهي 3/4 درصد، اندازهگيري شد.
گلوكز با روش Calorimetric Enzymatic، كيت شركت پارس آزمون (ايران) با درجة حساسيت 5 ميليگرم در دسيليتر و ضريب تغييرات درون گروهي 2/2 درصد، اندازهگيري شد.
تجزيه وتحليل آماري
براي محاسبة شاخصهاي مركزي و پراكندگي از آمار توصيفي استفاده شد. آزمون كولموگروف- اسميرنوف براي تعيين طبيعي بودن توزيع متغيرهاي موجود در تحقيق، به كار گرفته شد. براي تجزيه وتحليل آماري دادهها، از آزمون تحليل واريانس با اندازهگيري مكرر (RM-ANOVA) براي سه نقطة زماني متفاوت و همچنين ANOVA يكطرفه بر تفاضل نمره ها، استفاده شد. كلية عمليات آماري به وسيلة نرم افزار SPSS-17 انجام گرفت و سطح معناداري آزمونها 05/0 P< در نظر گرفته شد.

يافتهها
شاخصهاي آنتروپومتريكي و فيزيولوژيكي آزمودنيها در جدول 1 آورده شده است.
جدول 1. شاخصهاي آنتروپومتريكي و فيزيولوژيكي آزمودنيها
ميانگين و انحراف استاندارد شاخصهاي آنتروپومتريكي و فيزيولوژيكي
21 ± 1/2 سن (سال)
156 ± 3/4 قد (سانتيمتر)
59 ± 9/8 وزن (كيلوگرم)
23 ± 4 شاخص تودة بدن (Kg/m²)
29/8 ± 0/8 درصد چربي بدن
38/5 ± 7/2 تودة بدون چربي (كيلوگرم)

نتايج تجزيه وتحليل آماري در مورد ساير متغيرهاي تحقيق در جدول 2 آورده شده است.

جدول 2. شاخصهاي بيوشيميايي گروههاي مختلف تحقيق در زمانهاي مختلف فاصلة

زماني گروهها پيش از تمرين از بلافاصله تمرين پس پس نيم از ساعت تمرين درون F گروهي درون P گروهي متغيرها

كنترل 63/0±50/1 69/0±54/1 70/0±55/1 60/1 22/0
0/007 7/88 2/04±0/82 1/92±0/80 1/51±0/64 تمرين قدرتي
با انسداد
0/001 11/18 2/16±1/08 1/89±0/80 1/59±0/60 تمرين بدون
انسداد
////////////// ////////////// 2/12 1/15 0/65 F بينگروهي

رشد

هورمون

)
ng/ml
(

رشد

هورمون

)

ng/ml

(

P بينگروهي 9/0 32/0 13/0 ////////////// //////////////



قیمت: تومان

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید


پاسخی بگذارید