علوم زيستي ورزشي _ پاييز 1394 دورة7، شمارة3 ، ص : 477 – 488 تاريخ دريافت : 06 / 07 / 91 تاريخ پذيرش : 23 / 07 / 93

تأثير يك جلسه تمرين مقاومتي برون گرا بر اوره، كراتينين و
تري متيل هيستيدن دفعي در دانشجويان مرد سالم سيروس چوبينه 1- حسين يار2
1.استاديار دانشكدة تربيت بدني وعلوم ورزشي، دانشگاه تهران، تهران، ايران، 2. كارشناس ارشد فيزيولوژي ورزش دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه كرمان، كرمان، ايران

چكيده
تمرينات مقاومتي نقش مهمي در برنامههاي تمريني و فوايد بيشماري در سلامت جسم و روح دارد. تمرينات قدرتي برون گرا ممكن است با تغييرات فيزيولوژيكي منفي همراه باشد. هدف اين تحقيق بررسي تأثير يك جلسه تمرين مقاومتي برونگرا بر برخي شاخصهاي كاتابوليسم خالص پروتئين و آسيب عضلاني بود. 24 دانشجوي مرد غيرورزشكار با ميانگين سن 54/1± 20 سال، وزن 01/12±95/56 كيلوگرم، شاخص تودة بدني 8/3± 6/22 كيلوگرم و چربي 21/4±41/13 درصد انتخاب و به دو گروه كنترل و تجربي تقسيم شدند. گروه تجربي يك جلسه تمرين مقاومتي برونگرا شامل 50 انقباض برون گرا با دست غير برتر با 85 درصد قدرت بيشينة همان دست انجام دادند. نمونه هاي ادراري براي سنجش اوره، كراتينين و تري متيل هيستيدين پيش و پس از آزمون جمعآوري شد. دادهها با آزمون t مستقل در سطح 05/0 P< تجزيهوتحليل شد. يك جلسه تمرين مقاومتي برونگرا موجب افزايش معنادار شاخصهاي اوره، كراتينين و تري متيل هيستيدين ادرار گروه تجربي در مقايسه با گروه كنترل شد ( 05/0P<). يك جلسه تمرين مقاومتي برونگرا موجب فعال شدن كاتابوليسم پروتئين عضلاني، آسيب عضلاني و در نتيجه تجزية پروتئينهاي انقباضي عضله ميشود.

واژه هاي كليدي
اوره، تري متيل هيستيدين، تمرين مقاومتي برون گرا، دانشجويان مرد غير ورزشكار، كراتينين.
مقدمه
قدرت و استقامت عضلاني از عوامل مهم تندرستي و آمادگي جسمانياند. براي فعاليتهاي روزانه، حفظ استقلال عملكردي و شركت در فعاليتهاي اوقات فراغت بدون خستگي بي مورد، به سطح مطلوبي از آمادگي عضلاني نياز است (1). تمرينات مقاومتي علاوه بر نقش مؤثر در برنامههاي تمريني افراد عادي و ورزشكار و فوايد بي شماري كه در سلامت جسم و روح انسان دارد، مي تواند با تغييرات فيزيولوژيكي منفي همراه باشد. يكي از پيامدهاي منفي ناشي از تمرينات مقاومتي، كوفتگي عضلاني است كه مكن است هنگام شروع برنامة مقاومتي رخ دهد؛ يعني زماني كه عضلات فعال حركاتي ناآشناتر از حركات پيشين اجرا كنند يا هر گاه بارهاي سنگين در دورهاي طولاني به كار ميرود؛ همچنين مبتدياني كه بدون سازگاري پيشين كافي با بارهاي سنگين تمرين ميكنند، كوفتگي عضلاني را تجربه خواهند كرد (2). در سال 1902، هوف اولين كسي بود كه اظهار كرد فعاليت بدني از طريق آسيب رساندن به تارهاي عضلاني به كوفتگي تأخيري منجر مي شود (7). كوفتگي عضلاني در نتيجة آسيب عضلاني ايجاد ميشود و نوع اولية آن معمولاً 24 تا 48 ساعت پس از تمرين اتفاق مي افتد كه به درد و سفتي عضلاني منجر ميشود. اغلب اين كوفتگي با بالا رفتن سطوح كراتين كيناز و ميوگلوبين و حساسيت و درد عضلاني همراه است. بهطور كلي در زمينة علل و آسيب عضلاني دو سازوكار مطرح است: اول مكانيسم سوخت وسازي آسيب كه بيانگر آن است كه حين فعاليت زير بيشينة تداومي، حوادث سوختوسازي مثل ايسكمي يا هيپوكسي با تغيير غلظت يونها، كاهش ATP و تجمع مواد زائد ميتواند سبب آسيب عضلاني شود. از طرفي تحت فشار قرار گرفتن بافت عروقي در حين فعاليت شديد با ايجاد ايسكمي موقت سبب تخريب سلولي ميشود (8). از نظر سازوكار مكانيكي آسيب، نوع و عمل عضله به عنوان يك عامل در آسيب عضلاني مطرح شده است. اصولاً فعاليت عضلاني شامل مجموعهاي از انقباض هاي درون گرا، هم طول و برون گراست. وقتي وزنه اي بالا آورده ميشود، عضلات براي توليد نيروي كافي به طور درونگرا كوتاه مي شوند و نيرو توليد ميكنند (9). وقتي همان وزنه پايين آورده مي شود، همان گروه عضلات ضمن طويل شدن با انقباض خود نيرو توليد مي كنند. مشخص شده انقباض برون گرا در مقايسه با انقباض درون گرا به دليل توليد گرماي بيشتر در يك بار كار مشابه و توليد نيروي انقباضي بيشتر در واحد سطح مقطع عضلة فعال، بيشتر موجب آسيب سلولي ميشود (8).
يكي از انواع تمرينات، تمرينات مقاومتي برون گراست. پژوهشگران نتيجه گرفتهاند كه تمرين برون گرا در مقايسه با انقباضهاي هم تنش يا هم طول، تنش بيشتري در عضلات ايجاد ميكند (10).
فشارهاي مستقيم بر عضله، بهويژه در مرحلة انقباض برونگرا ميتواند موجب آسيب عضلاني، پارگي غشاي سلول عضلاني، خراب شدن تارچه هاي عضلاني و پارگي ساركولما شود (11).
تحقيقات بسياري تأثير انواع تمرينات مقاومتي، بيهوازي و هوازي شديد را بر متابوليسم پروتئينها در عضلات اسكلتي بررسي كردهاند. در تحقيقات مختلف بارها از اوره به عنوان شاخصي از كاتابوليسم پروتئين استفاده شده است (1). اوره فراوردة نهايي و اصلي متابوليسم پروتئين (تجزية اسيدهاي آمينه) است. در افرادي كه رژيم غذايي جوامع غربي را دارند، اوره (كه در كبد ساخته مي شود) به درون خون آزاد شده و توسط كليه ها پاكسازي ميشود، و حدود 90-89 درصد از نيتروژن دفعي را تشكيل مي دهد. دفع اوره در مردان بزرگسال، روزانه بين40 – 30 گرم است، ولي با مصرف غذاهاي سرشار از پروتئين اين مقدار ممكن است دو تا سه برابر افزايش يابد. مشاهده شده است كه فعاليتهاي ورزشي بلندمدت و سنگين موجب افزايش غلظت اوره در خون، كبد، عضلات اسكلتي، ادرار و عرق ميشود (3). كراتينين نيز از ديگر مواد متابوليكي مورد توجه محققان در اين حيطه بهشمار ميرود و محصول تجزية كراتين فسفات است كه براي انقباضات عضلة اسكلتي به كار مي رود. توليد روزانة كراتين و در نتيجه كراتينين به تودة عضلاني بستگي داشته و نوسانات اندكي دارد (19). تحقيقات نشان ميدهد كه ورزش بهويژه تمرينات مقاومتي موجب افزايش كراتينين در ادرار ميشود (15). از سوي ديگر تري متيل هيستيدين از اسيد آمينة هيستيدين تشكيل شده است كه در مرحلة آخر سنتز پروتئينهاي اكتين و ميوزين متيل دار ميشود. هنگامي كه اكتين و ميوزين تجزيه ميشود، تري متيل هيستدين رها شده و بدون اينكه در سنتز دوبارة پروتئين استفاده شود، از طريق ادرار دفع ميشود. بنابراين دفع تري متيل هيستيدين شاخصي كمي از تجزية پروتئينهاي انقباضي به شمار ميرود (19، 17، 16). در ورزشكاران و افراد تمرين نكرده بيشترين دفع تري متيل هيستيدين زماني مشاهده شده است كه نمونة ادرار بين 12 تا 24 ساعت پس از جلسات تمرين مقاومتي يا تواني جمع آوري شود (17). براي مثال پيوارنيك و همكاران (1989) دريافتند مقدار تري متيل هيستيدين ادراري كه نشان دهندة ميزان تجزية عضلاني است، پس از تمرينات با وزنه در عضلات بالاتنه و پايين تنه، به طور معناداري افزايش مييابد (14). كالس و همكاران (2000) در تحقيقي به منظور بررسي اثر تمرين بر كاتابوليسم خالص پروتئينها مقادير اوره، كراتينين و تري متيل هيستيدين دفعي افراد يك جلسه تمرين طراحي كردند. در اين تحقيق هشت مرد سالم به مدت 90 دقيقه با حدود 45 درصد حداكثر اكسيژن مصرفي خود روي دوچرخة كارسنج ركاب زدند. در طول تمرين كل اورة دفعي 100 درصد نسبت به قبل از ورزش افزايش داشت و كراتينين دفعي نيز به مقدار 50 درصد افزايش يافت. همچنين اگرچه مقدار تري متيل هيستيدين دفعي گرايش به افزايش داشت، نسبت آن به كراتينين كه شاخص كاتابوليسم پروتئينهاست، تغييري نداشت (5). ويرو و همكاران (1992) براي يافتن ارتباط بين تري متيل هيستيدين دفعي و آثار تمرين، اين شاخص را در مردان جواني كه در يك برنامة هشت هفتهاي كه براي گسترش توان و قدرت طراحي شده بود، سنجيدند. آنها به اين نتيجه رسيدند كه تمرينات مقاومتي و تواني كه با 70 درصد يك تكرار بيشينة (1RM)1 آزمودنيها انجام گرفت، آثار بارزتري نسبت به پرش عمودي و پرش سه گام و حركات اسكات داشت و موجب افزايش تري متيل هيستيدين دفعي در ادرار شب هنگام آزمودنيها در 3 تا 5 هفته نخست شد (18). پائول و همكاران (1989) گزارش كردند كه يك جلسه تمرين وزنه برداري كه از 3 ست با 6 تكرار و با 80 – 70 درصد 1RM انجام گرفت، موجب افزايش شاخصهاي كراتين كيناز و ميوگلوبين 12 ساعت پس از تمرين و افزايش دفع كراتينين و تري متيل هيستيدين در 24 تا 48 ساعت پس از تمرين ميشود و ارتباط بين شاخصها با هم معنادار نيست (13). بهم و همكاران (2001) نيز پس از يك جلسه تمرين مقاومتي شديد (مقاومتي برون گرا و درون گرا) افزايش مشابهي در مقادير درد، سختي اندامها و تري متيل هيستيدين و كاهش دامنة حركتي مفصل بين يك تا سه روز پس از تمرين در آزمودنيهاي خود مشاهده كردند، ولي ارتباط مشخصي بين اين شاخصها در بين دو گروه مشاهده نشد (4). در مقابل تراپ و همكاران (2004) گزارش كردند كه يك جلسه تمرين مقاومتي استاندارد (3 ست با 8 تكرار با 80 درصد 1RM) در عضلة چهارسرراني موجب افزايش تري متيل هيستيدين در 24 ساعت اولية پس از تمرين نمي شود (15).
از آنجا كه اين شاخصها (اوره و كراتينين به عنوان شاخص كاتابوليسم پروتئينها و تري متيل هيستيدين به عنوان شاخص تجزية پروتئينهاي انقباض) از طريق ادرار (غيرتهاجمي) اندازه گيري ميشوند، از اين نظر مي توانند بر ساير شاخصها برتري داشته باشند. همچنين همان طوركه اشاره شد

.1 Repetition Maximum
در تحقيقات محدودي از تري متيل هيستيدين به عنوان شاخصي براي آسيب عضلاني استفاده شده است. بنابراين مسئلة اين تحقيق اين است كه با بررسي اوره و كراتينين اثر انقباضات برون گرا در كاتابوليسم پروتئينها در عضلات اسكلتي بررسي و از شاخص ادراري تريمتيل هيستيدين نيز براي تشخيص آسيب و كاتابوليسم تارچههاي عضلاني استفاده شود.

روش شناسي پژوهش
آزمودنيها و نحوة انتخاب آنها: جامعة آماري پژوهش شامل دانشجويان پسر غيرورزشكار شركت كننده در واحد عمومي دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرمان بودند كه پس از هماهنگي با دانشگاه و توضيح هدف تحقيق و روش كار به آنها، 30 نفر داوطلب شركت در پژوهش شدند. سپس از طريق پرسشنامههاي ثبت سلامتي و پرسشنامة خودساختة محقق از نظر سطح فعاليت بدني، مصرف دارو يا سيگار، سابقة تمرين با وزنه و عوامل تهديد كنندة سلامت آزمودنيها مانند بيماريهاي قلبي- عروقي، عصبي- عضلاني ارزيابي شدند. براساس نتايج پرسشنامهها شش نفر به دلايل مختلف (از جمله مصرف مكمل پروتئيني، سابقة تمرين با وزنه و در يك مورد به دليل التهاب مفصلي) حذف شدند. 24 نفر منتخب، پس از شرح مراحل كار پژوهش و آزمايش هاي آزمودنيها، رضايت خود را براي اجراي پژوهش از طريق امضاي فرم رضايت نامة شخصي اعلام كردند. سپس آزمودنيها تصادفي به دو گروه دوازده نفري كنترل و تجربي تقسيم شدند كه مشخصات آنها در جدول 1 آورده شده است.
جدول 1. توصيف آماري برخي ويژگي هاي فردي آزمودني هاي پژوهش شاخص تودة شاخص

ها

گروه

ها

سن

)
سال

(
وزن

)
كيلوگرم
(

قد

)
سانتي

متر
(

بدني

)
كيلوگرم

بر

متر

مربع
(

چربي

بدن

)
درصد

(
تعداد

شاخص

ها

گروه

ها

سن

)



قیمت: تومان

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید


دیدگاهتان را بنویسید