علوم زيستي ورزشي _ بهار 1395 دورة8، شمارة 1، ص : 51 – 63 تاريخ دريافت : 22 / 10 / 92 تاريخ پذيرش : 31 / 06 / 93

اعتبارسنجي معادلات آلومتريكVO2peakدختران 17 -12سالة شهر همدان با
مداخلة آنتروپومتري و بلوغ بيولوژيك

مريم شهرياري 1– فرزاد ناظم 2 – محمدعلي سماواتي شريف3
1. كارشناس ارشد فيزيولوژي ورزش دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه بوعلي سينا همدان، همدان،
ايران 2و3. دانشيار فيزيولوژي ورزش دانشكدة تربيت بدني و علوم ورزشي دانشگاه بوعلي سينا همدان، همدان، ايران

چكيده
هدف بررسي اثر سطح باليدگي و تركيب بدني بر روايي معادلات آلومتري برآورد VO2peakدختران چاق و غيرچاق.
روش شناسي: 80 دختر 17-12 ساله به روش تصادفي از مدارس شهر همدان انتخاب شدند و در دو گروه اضافه وزن- چاق (BMI>85%) و نرمال (BMI<85%) قرار گرفتند. سن بيولوژيك به روش سن دنداني مشخص شد. سنجش VO2peakبا آزمون كيورتون و معادلات آلومتري ميلانو و بيونن صورت گرفت. براي تعيين روايي از همبستگي پيرسون و روش آماري بلاند – آلتمن استفاده شد. يافتهها: VO2peak ميان سه روش منتخب تفاوت معنا داري داشت (P<0.01).
با مداخلة متغير بلوغ، تفاوت ميانگين VO2peak معنادار بهدست نيامد (P>0.05). روايي ظرفيت عملي دختران نوجوان چاق با بلوغ طبيعي شايان توجه بود (92/0=P<0/01، r). با توجه به اندازة SE، معادلة آلومتري ميلانو صحت بيشتري در پيشگويي VO2peak دختران نوجوان چاق با بلوغ طبيعي و غيرچاق نشان داد. روش بلاند- آلتمن نيز توافق بالايي ميان VO2peak تست كيورتون و معادلة آلومتريك با ضريب 59/0 نشان داد. روايي ظرفيت عملي آزمودني هاي چاق با بلوغ غيرطبيعي معنادار (82/0=P< 0/01، r) و در افراد غيرچاق با بلوغ غيرطبيعي معادل 94/0=P< 0/01، r و با بلوغ طبيعي برابر80/0=P< 0/01، r به دست آمد. نتيجهگيري: به نظر ميرسد مدل هاي پيشگوي منتخب آلومتريك VO2peakبا نقش مداخله گرهاي مؤثر بلوغ و تركيب بدن، قابليت استفاده براي سنجش سطح آمادگي قلبي – تنفسي دختران نوجوان را دارند.

واژه هاي كليدي
باليدگي، تركيب بدن، حداكثر اكسيژن مصرفي (VO2peak)، معادلات آلومتري.

Email :[email protected] 09181117911 : نويسندة مسئول : تلفن 

مقدمه
پيامدهاي سندروم چاقي بر سلامت آحاد جامعه، ارزيابي، پايش و پيگيري وضعيت چاقي كودكان و نوجوانان اهميت بسزايي پيدا كرده است. با ملاحظة دگرگوني سن بيولوژيك كودكان و نوجوانان با سن تقويمي يكسان، دختران با بلوغ زودرس، اضافه وزن بيشتري دارند (24). بنابراين نوجوانان همسن، ممكن است حتي با جثه و تركيب بدني مشابه از سطوح باليدگي متفاوت برخوردار باشند (1). چنين الگوهاي فيزيولوژيك گوناگون در فرايند رشد شرايط پيچيدهاي را با مداخلة متغيرهاي محيطي ايجاد مي كنند.
پژوهشگران علوم ورزشي اهميت نقش تركيب بدن در برآورد انرژي متابوليك يا حداكثر اكسيژن مصرفي (VO2peak) را خاطرنشان ميكنند (1،11،18). به طوري كه ارزش نسبي VO2peak بر حسب عوامل آنتروپومتريك وزن (1- ml.kg -1.min)، قامت (1- ml.h -1.min) و نماية جرم بدن (1- ml.lbm -1.min) معمولاً در افراد چاق كمتر از همتايان غيرچاق است (19). از سوي ديگر، برخي يافته ها تفاوت مقادير مطلقVO2peak افراد چاق و غيرچاق را بر حسب1- ml.min و 1- l.min نشان نمي دهند (15،28). درحالي كه شواهد علمي ديگر از تفاوت اندازة مطلق VO2peak گروههاي چاق و غيرچاق حكايت دارد (2،16). ازاين رو، شيوة محاسبة ارزش نسبي VO2peak در دورة بلوغ تنها روش مؤثر در تعديل و همسانسازي وزنهاي بدني متفاوت افراد نوجوان چاق پيكر نيست. محققان كاربست معادلات آلومتري را به عنوان يك مدل رياضي براي مهار نسبي مداخلهگرهاي آناتوميك يا فيزيولوژيك مانند نقش تركيب بدن و جثه بر الگوي هزينه هاي انرژي يا اكسيژن جانداران بهويژه گونههاي پستاندار، يا هنگام تغييرات رشد بيولوژيك انسان را بااهميت قلمداد ميكنند (1،8،10،15،19).
در اين زمينه مطالعات موجود، تناسب ميان نرخ متابوليك و روية سطح بدن حيوانات را مطابق رابطة

نشان ميدهند. آناليزهاي انجامگرفته در زمينة نظرية تناسب ميان وزن بدن و نرخ متابوليك پايه براي پستانداران به صورت نماية رياضي4/3M) M: وزن بدن) ارائه شده است. اما بررسي هاي بعدي مبني بر صحت تئوري آلومتريك نماي 4/3 در تشريح تناسب بين وزن بدن و نرخ متابوليك ارگانيسم، نشان داد كه شواهد علمي كافي براي پذيرفتن يك نماي رياضي آلومتريك در دامنة 3/2 تا 4/3 در دست نيست. اين دامنه از نما، وابسته به شرايطي است كه دادههاي آنتروپومتري همراه پارامترهاي متابوليك يا فيزيولوژيك جمع آوري مي شوند و ممكن است اندازه يا جرم بدن جاندار با توان سوم شيب خط رگرسيون پيشبين (

M) متناسب باشد، درحالي كه متغير آنتروپومتري ديگر مانندروية سطح بدن (A) با توان دوم خط رگرسيون (

) وابستگي نشان دهد. بنابراين ميتوان چنين تناسب هاي بين جثه و هزينة انرژي در گونة پستانداران را به شكل نماد رياضي

يا

يا

تبيين كرد (16). از طرف ديگر، ارتباط سطح روية بدن با جرم بدن همسنگ نيست، اما با هم وابستهاند. اين ويژگي در متغيرهاي متعدد فيزيولوژيكي نيز به چشم مي خورد (13). اين الگوي رياضي اغلب به صورت معادلة رگرسيون لگاريتم خطي log(Y) ]وlog(M) ] براساس معادلة زير تعريف مي شود (25):
Log (Y) = log (a) + b log (M)
معادلة بالا را بهصورت يك معادلة نمايي مي توان چنين اصلاح كرد:

Y = a در اين رابطه، متغير وابستة Y معمولاً به عنوان تابعي از متغير مستقل (وزن) تعريف مي شود.
ضريبa براي تصحيح و نرمال سازي تناسب ميان دو متغير مستقل و وابسته بهكار مي رود. ضريب a و مقدار نمايb به روش رگرسيون خطي تعيين مي شود. پس از تعيين ضرايب a وb، معادلة لگاريتمي به صورت معادلة نمايي تبديل شده و در نهايت معادلة آلومتري پيشنهادي بر حسب جمعيت مورد مطالعه و رعايت پيش فرض وابستگي تركيب بدن و هزينة اكسيژن ارگانيسم در مرحلة پيش از بلوغ، به دست مي آيد.
در اين زمينه توان آلومتري 37/0 تا 02/1 براي برآورد ظرفيت عملي كودكان و نوجوانان گزارش شده است (3،9،20). در پژوهشي ديگر روي پسران نوجوان 8 تا 16سالة غيرورزشكار مقدار ضريب آلومتري براي برآورد ظرفيت هوازي برابر با 75/0 ارائه شد. اين موضوع بيانگر اين است كه ظرفيت عملي افراد نابالغ متناسب با دگرگوني وزن افزايش مي يابد (3). ايسنمن و همكاران (2001) ارتباط وزن و جرم بدن پسران و دختران جوان دوندة استقامتي را در معادلات منتخب آلومتري، با ضرايب 81/0 و61/0 به ترتيب در پسران و دختران گزارش كردند.
در يك طرح طولي طي پنج سال، متوسط توان آلومتري پسران 53/0 و در دختران 65/0 به دست آمد. اما در بررسي ولسمن و همكاران (1997) ضريب آلومتري 78/0 روي 253 دختر و پسر با وزن نرمال و 35 نوجوان چاق گزارش شد. همچنين ظرفيت عملي 46 دختر چاق و 47 دختر با وزن طبيعي،از ضريب آلومتري 46/0 براي گروه چاق و 92/0 براي گروه دوم حكايت دارد (15).
اين پيشينه هاي علمي نشان مي دهند كه ضريب آلومتري از متغيرهاي سن، جنسيت، سطح فعاليت بدني، وضعيت سلامت افراد، ميزان بلوغ، تركيب بدني و نوع رشتة ورزشي تأثيرپذير است. از طرف ديگر، پژوهش هاي داخلي رابطة آلومتري خاصي را با ملاحظة كنترل عامل مداخله گر بلوغ گزارش نكرده اند. بنابراين لزوم سنجش اعتبار و ميزان كارايي معادلات آلومتري به ويژه براي دختران چاق و نوجوان ايراني شايان توجه است. ازاين رو مطالعة ما اعتبارسنجي معادلات آلومتري ميلانو و بيونن براي برآورد ظرفيت هوازي دختران چاق و غيرچاق با سطوح متفاوت بلوغ زيستي در منطقة غرب كشور را بررسي كرده است.

روش شناسي
شيوة انجام اين مطالعه مقطعي – تحليلي است كه به صورت ميداني انجام گرفته است. از جمعيت 1800 دانش آموزان مقاطع تحصيلي راهنمايي و دبيرستان ناحية 2 شهر همدان، نمونه هاي واجد شرايط مشتمل بر 80 دانش آموز دختر 17-12 ساله به شيوة تصادفي آسان انتخاب شدند. ابتدا دو كارگاه آموزشي جداگانه براي تبيين كامل اهداف پروژه براي اوليا و سپس دانش آموزان واجد شرايط ارائه شد.
در مرحلة بعد، برگة رضايت نامة شركت آزمودنيها در طرح پژوهش توسط انجمن اولياي دانش آموزان و مربيان آموزشگاه و سياهة وضعيت تندرستي (PAR-Q: انجمن پزشكي ورزشي آمريكا) با همكاري كارشناس بهداشت مدرسه تكميل شد. با مطالعة شناسنامة بهداشتي آزمودني ها، وضعيت سلامت و سطح آمادگي عمومي آنان آشكار شد. متغيرهاي قد (دستگاه قدسنج مدل SOEHNL ) ساخت آلمان، وزن (ترازوي مدل سكا: seca) ساخت آلمان با دقت سنجش 10 گرم، سن بيولوژيك (به روش مشاهدة سن دنداني) تحت نظارت متخصص دندان پزشك، ضربان هاي قلب استراحت و عملكرد هوازي با ضربان سنج ديجيتالي مدل امرون (omron) ساخت چين تعيين شدند. براي سنجش حداكثر اكسيژن مصرفي فرد از آزمون ميداني هوازي بيشينة كيورتون استفاده شد (7). معيارهاي ورود آزمودني ها، شامل دامنة سني 12 تا 17 سال، اندازة شاخص جرم بدن از صدك هاي 5 درصد تا بالاتر از 85 درصد، سلامت دستگاه قلبي – تنفسي، داشتن انگيزة بالا براي انجام آزمون هاي عملي، عدم ابتلا به نارسايي هايمتابوليك، ديابت، مشكلات عضلاني- اسكلتي و نبود سيكل ماهانه در طول اجراي طرح بود. معيارهاي خروج از مطالعة آزمودني ها نيز عبارت بود از داشتن سيكل قاعدگي، نارسايي آسم خفيف، برنامة منظم ورزشي هفتگي، سندروم بيشفعالي، بروز بيماري ناخواسته، مصرف دارو با تجويز پزشك مانند داروهاي ليپوليتيك ضد چاقي يا كم اشتهايي، داروهاي كم كاري يا پركاري تيروئيد يا انجام برنامه هاي كاهش وزن كه بر عوامل وابستة طرح اثرگذار باشد.
37330388366760

از BMIبراي تعيين اضافه وزن و اندازة چاقي آزمودني ها استفاده شد. تركيب بدن دختران بر حسب صدك با استفاده از نوموگرام مخصوص افراد نابالغ مركز ملي سلامت و پيشگيري از بيماري ها، به دو گروه اضافه وزن و چاق (BMI>85%) و نرمال (BMI<85%) تفكيك شدند (9). با استفاده از تكنيك سن دنداني (1)، دو گروه بر پاية سطح باليدگي طبيعي و غيرطبيعي (زودرس و ديررس) مطالعه شدند. پس از جمع آوري اطلاعات، جايگزيني وزن در معادلات آلومتريك منتخب براي دختران نابالغ با و بدون ملاحظة صدك هاي شاخص تودة بدني تعريف شد و ظرفيت هوازي دختران مطابق سه معادلة آلومتريك محاسبه شد.
در اين مطالعه، معادلات آلومتري منتخب بر پاية تواني از وزن بدن براي آزمودني هاي نوجوان عبارت بود از (3،19):
0.59Y= 2.8 M 57.0 Y= 1.94 M 0.78Y= 2 Mنرمال بودن توزيع داده ها توسط آزمون كولموگروف-اسميرنوف ارزيابي شد (24/0Z=1/02،P =).
تفاوت ميان روشهاي محاسبة VO2peak در معادلات آلومتري و سپس نقش بلوغ بيولوژيك بر VO2peak دختران با استفاده از روش آماري تحليل واريانس با اندازه هاي مكرر (Repeated Measure ANOVA) با بهره گيري از نرمافزار آماري spss نسخة 16 در سطح معنادار آماري 5 درصد تجزيه وتحليل شد. براي تعيين اعتبار معادلات آلومتريك منتخب در برآورد ظرفيت عملي از رابطة رگرسيون خطي و روش آماري توافق بلاند – آلتمن (4) استفاده شد. همچنين خطاي معيار اندازه گيري (SE) براي آناليز VO2peak معادلات پيشگو و براي تخمين ميزان اطمينان از نتايج انحراف از خطا در سه روش موردمطالعه (مربع ريشة ميانگين: RMS) محاسبه شد.
يافته ها
اطلاعات توصيفي مربوط به ميانگين و انحراف معيار متغيرهاي سن، وزن و (VO2peak (ml/kg/minدختران نوجوان در آزمون ميداني هوازي كيورتون و معادلات آلومتريك پيشبين به تفكيك براي دختران اضافه وزن-چاق و دختران غيرچاق به ترتيب در جداول 1 و 2 آورده شده است.
نتايج حاصل از مقايسة ميانگين هاي ظرفيت هوازي به دست آمده در روش مرجع كيورتون و هر يك از دو معادلة آلومتريك منتخب، در شرايط با و بدون مداخلة بلوغ، بهوسيلة مدل آماري تحليل واريانس با اندازه هاي مكرر تجزيهوتحليل شد. براي بررسي ارتباط متغيرهاي ظرفيت عملي در دو معادلة آلومتري و آزمون مرجع كيورتون، از همبستگي پيرسون استفاده شد (جدول 3). توزيع طبيعي داده ها بهوسيلة آزمون ناپارامتريك كولموگروف اسميرنوف در سطح آلفاي 5 درصد ارزيابي شد.

جدول 1. توصيف ويژگي هاي آنتروپومتريك و فيزيولوژيك دختران نوجوان اضافه وزن- چاق

آماري

شاخص

متغيرها

Mean
SD
SE
Min
Max

آماري

شاخص

متغيرها



قیمت: تومان

برای دانلود متن کامل پایان نامه ها اینجا کلیک کنید


پاسخی بگذارید